Winkelwagen
Stand van onderzoek · Hepatologie · PRP
PRP en leverregeneratie: wat onderzoek tot nu toe laat zien bij fibrose en cirrose
De lever kan na beperkte schade opmerkelijk goed herstellen. Bij aanhoudende ontsteking, metabole ziekte, alcohol, medicijntoxiciteit of een virale infectie kan functioneel weefsel echter geleidelijk worden vervangen door littekenweefsel. Daarom wordt onderzocht of plaatjesrijk plasma bepaalde regeneratieve signalen kan ondersteunen. Het idee is biologisch plausibel, maar klinisch niet bewezen.
Bijgewerkt: augustus 2026
Belangrijk: geen gevestigde behandeling
PRP is geen erkende standaardbehandeling voor leverfibrose of levercirrose. Er bestaat geen gevalideerd protocol en er zijn geen robuuste klinische gegevens over werkzaamheid. De huidige kennis is vrijwel volledig afkomstig uit cel- en dieronderzoek.
Bewijskompas
Preklinische signalenaanwezig
Klinische gegevenszeer beperkt
Standaardbehandelingnee
01 · PRP
Wat is PRP?
PRP wordt uit bloed verkregen door centrifugatie en vormt een plasmafractie met een hogere concentratie bloedplaatjes. Bloedplaatjes bevatten biologisch actieve mediatoren, waaronder PDGF, VEGF, EGF, IGF-1, HGF en TGF-β1. Deze signalen kunnen celdeling, angiogenese, immuunreacties en remodellering van de extracellulaire matrix beïnvloeden. PRP is echter geen uniform product: bloedplaatjesconcentratie, leukocytengehalte, antistolling, activatie en verwerking verschillen aanzienlijk.
Van laboratorium naar kliniek
01
Laboratorium02
Diermodel03
Pilotstudie×
Reguliere zorgniet bereikt02 · SIGNAL PATHWAYS
Waarom zouden bloedplaatjes leverregeneratie kunnen beïnvloeden?
Leverregeneratie hangt af van gecoördineerde interacties tussen hepatocyten, endotheelcellen, immuuncellen, hepatische stellaatcellen en meerdere signaalroutes. Plaatjespreparaten kunnen mogelijk verschillende niveaus tegelijk beïnvloeden.
Celregeneratie
HGF, EGF, VEGF en IGF-1 spelen een rol in regeneratieve routes. In experimentele modellen werden meer celproliferatie en minder pro-apoptotische activiteit gezien. Dat toont niet aan dat PRP een ernstig beschadigde menselijke lever kan herstellen.
Fibrotische processen
In sommige diermodellen hingen plaatjesbehandelingen samen met lagere waarden van TGF-β1 en α-SMA. Dat betekent niet dat bestaande cirrose kan worden teruggedraaid. Bloedplaatjes bevatten zelf ook TGF-β1; het effect kan per biologische omgeving verschillen.
Ontsteking en oxidatieve stress
Sommige experimenten lieten lagere ontstekingsmarkers, meer antioxidatieve activiteit en een veranderde macrofaagrespons zien. De uitkomsten waren sterk afhankelijk van het letselmodel, het tijdstip en de samenstelling van het preparaat.
Microcirculatie
VEGF en andere mediatoren kunnen endotheelcellen en nieuwe vaatstructuren beïnvloeden. Of dit bij mensen leidt tot een klinisch relevante verbetering van de leverfunctie is onbekend.
03 · PRECLINICAL
Wat laten dierstudies zien?
Een systematische review uit 2026 beoordeelde 14 experimentele studies naar toxische, chirurgische, parasitaire, cholestatische of door straling veroorzaakte leverschade. Veel studies beschreven lagere leverenzymen, minder oxidatieve stress, minder collageenafzetting en betere histologie. De bewijskracht blijft beperkt: naast conventioneel PRP werden ook plaatjeslysaten, supernatanten, gels, gewassen bloedplaatjes of combinaties met stamcellen onderzocht. Verwerking, dosis en cellulaire samenstelling waren vaak onvolledig beschreven en de resultaten waren niet altijd consistent.
04 · EV RESEARCH
PRP-afgeleide vesikels: een aparte onderzoekslijn
In 2024 werden extracellulaire vesikels uit PRP onderzocht in een muismodel voor cirrose. Verschillende laboratorium- en weefselmarkers verbeterden, met veranderingen in regeneratieve genen, fibrotische routes en macrofaagactiviteit. Geïsoleerde vesikels zijn geen gewoon PRP. Productie, karakterisering en regelgeving zijn veel complexer. Deze resultaten zijn daarom geen bewijs voor een conventionele PRP-injectie.
05 · HUMAN DATA
Wat weten we uit onderzoek bij mensen?
Robuuste klinische studies naar autoloog PRP bij fibrose of cirrose ontbreken. Vaak wordt een kleine Japanse pilotstudie uit 2013 genoemd: tien mensen met chronische leverziekte, cirrose en trombocytopenie kregen wekelijks plaatjesconcentraten; slechts zes werden uiteindelijk geanalyseerd. Sommige laboratoriumwaarden verbeterden, maar er traden ook bijwerkingen op. Het ging om een allogeen plaatjesconcentraat, niet om autoloog PRP. Zonder controlegroep of relevante klinische eindpunten bewijst dit geen werkzaamheid van PRP.
06 · CLINICAL LIMITS
Waarom is cirrose bijzonder moeilijk?
- Bij gevorderde cirrose zijn aantal en functie van bloedplaatjes vaak veranderd.
- De stolling is complex; bloedings- en tromboserisico kunnen naast elkaar bestaan.
- Een voldoende gestandaardiseerd autoloog preparaat kan moeilijk te produceren zijn.
- Dosis, samenstelling, activatie en toedieningsweg zijn niet opgehelderd.
07 · STANDARD OF CARE
Geen alternatief voor behandeling van de oorzaak
Chronische leverziekten hebben verschillende oorzaken. De gevestigde behandeling richt zich op de oorzaak en de complicaties. PRP maakt geen deel uit van aanbevolen standaardzorg en mag diagnostiek, richtlijnbehandeling of beoordeling in een hepatologisch centrum niet vertragen.
08 · STUDY DESIGN
Wat moet een zinvolle klinische studie beantwoorden?
- Exacte karakterisering van het PRP-preparaat en de cellulaire samenstelling
- Duidelijk onderscheid tussen vroege fibrose, gecompenseerde en gedecompenseerde cirrose
- Controlegroepen, randomisatie en vooraf vastgelegde veiligheidscriteria
- Klinisch relevante eindpunten in plaats van alleen laboratoriumveranderingen
- Registratie van fibrose, leverfunctie, decompensatie, kwaliteit van leven en bijwerkingen
09 · VERDICT
Nuchtere beoordeling
PRP en andere plaatjespreparaten laten biologisch interessante effecten zien in experimentele modellen. De afstand tussen een positief dierexperiment en een werkzame behandeling van menselijke leverziekte blijft groot. Op dit moment is PRP bij leverfibrose en cirrose een preklinische onderzoekslijn, geen gevestigde therapie.
10 · REFERENCES
Geselecteerde bronnen
1
Systematische review van plaatjespreparaten bij leverschade (2026)Bron openen ↗
2Experimenteel model na grote leverresectie (2025)Bron openen ↗
3PRP-afgeleide extracellulaire vesikels in een muismodel voor cirrose (2024)Bron openen ↗
4Pilotstudie naar plaatjestransfusie bij chronische leverziekte (2013)Bron openen ↗
5EASL-richtlijn voor metabool geassocieerde steatotische leverziekteBron openen ↗
PRPMED
Gerelateerde links
Dit artikel is bedoeld als professionele informatie. Het beschrijft geen goedgekeurde standaardbehandeling en beveelt het gebruik van PRP bij leverziekten niet aan.